Skandallar Abidesi FIFA ve Paranın Dünya Kupası
Avrupa basının farklı yazılı ve görsel yayın mecralarında 2026 dünya futbol turnuvası için “tarihin en tartışmalı”, “en politize”, “futbol ile jeopolitiğin en fazla iç içe geçtiği” Dünya Kupası denmesi boşuna değildi elbette. Öyleki, Fransız basın yelpazesinin sağında yer alan le Figaro Sport gazetesi bile 24 Temmuz 2026 sayısında, “Şüpheli bahisler ve olası şike iddiaları üzerine soruşturma başlatıldı” başlığı altında “yedi ayrı kuşkulu vaka”ya değinerek şu bilgilere yer verecekti: “Avrupa Konseyi, 2026 Dünya Kupası sırasında yaşanan çeşitli olağandışı durumları tespit etti. Bu bulgular, spor bahislerinin manipüle edilmiş olabileceğine ilişkin olası vakalar hakkında bir soruşturmanın başlatılmasına yol açtı. FIFA ise maçlar üzerinde herhangi bir etki veya manipülasyon tespit edilmediğini açıklasa da bazı olayların soru işaretleri yarattığı belirtiliyor.”
*
2016 yılından bu yana başkanlığını İtalyan kökenli İsviçreli Gianni Infantino’nun yürüttüğü, temelleri ise 1904 yılında Paris’te atılan Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA), başlangıçta ulusal futbol federasyonları arasındaki kuralları standartlaştırmayı ve uluslararası karşılaşmaları düzenlemeyi amaçlayan görece sınırlı bir örgüttü. Ancak geçen yüzyıl boyunca, özellikle de İkinci Dünya Savaşı sonrasında hızlanan Anglo-Sakson ağırlıklı küresel kapitalist dönüşüm, kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması ve sporun giderek ticarileşmesiyle birlikte FIFA da ekonomik ve siyasal etkisi bakımından birçok uluslararası kurumu geride bırakan küresel bir organizasyona dönüştü.
Günümüzde milyarlarca dolarlık bütçesi, yayın haklarından elde ettiği gelirler, küresel sponsorluk anlaşmaları ve Dünya Kupası üzerindeki belirleyici konumuyla FIFA, yalnızca bir spor federasyonu değildir; aynı zamanda dünya spor ekonomisinin en güçlü kurumsal aktörlerinden biridir. Kuşkusuz bu güç, küresel kapitalist sistemin ve uluslararası güç dengelerinin dışında ya da onlardan bağımsız düşünülemez.
Yaklaşık 122 yıllık FIFA tarihinin, özellikle son yarım yüzyılı; uluslararası spor yönetiminin en büyük yolsuzluk davalarına, ceza soruşturmalarına ve kurumsal skandallarına sahne oldu. Bu yönüyle FIFA’nın tarihi, yalnızca futbolun küreselleşmesinin değil; aynı zamanda uluslararası spor hukukunun, idari mekanizmalarının ve hesap verebilirlik ilkelerinin de sorgulanmasını gerektiren çok sayıda olayla, karanlık dosyayla örülüdür.
Özellikle FIFA başkanları João Havelange (1974-1998) ile Sepp Blatter (1998-2016) dönemlerinde oluşan siyasal nüfuz ağları, Dünya Kupası ev sahipliği süreçleri, FIFA kongreleri ve uluslararası futbol yönetimlerinde ortaya atılan yolsuzluk iddiaları, spor tarihinin en çok tartışılan konu başlıkları arasında yer almaktadır.
*
Fransız spor gazetecisi, araştırmacı ve öğretim görevlisi Romain Molina, uzun yıllardır futbol dünyasının görünmeyen yönlerini inceleyen, bu nedenle de defalarca ölüm tehdidi alan isimlerin başında gelmektedir. Futbol üzerine kaleme aldığı kitaplar, araştırma dosyaları ve belgesel nitelikli video çalışmaları; ulusal federasyonlardan FIFA’ya kadar uzanan çok sayıda iddia, tanıklık ve soruşturma dosyasını bir araya getirmektedir.
Molina’nın bu alandaki çalışmaları arasında Futbol Endüstrisi 1: FIFA, Suç ve Siyaset (2023), Futbol Endüstrisi 2: Macron, Afrika ve FIFA (2024), Futbol Endüstrisi 3: Düşmanlar Arasındaki Büyük Dolaplar (2025), Futbol, Savaş ve Politika (2020), Olimpiyat Oyunlarının Kara Kitabı (2024) ile Çileli Futbol Kulübü (2015) gibi eserler öne çıkmaktadır.
Molina’nın araştırmaları; federasyon içi ve federasyonlar arasındaki çıkar ilişkileri, organize suç bağlantıları, siyasal nüfuz ağları ve uluslararası futbol iktidar organlarındaki usulsüzlük iddiaları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Özellikle FIFA başkanlık seçimleri, kongre süreçleri ve Dünya Kupası ev sahipliği ihale oylamalarında oy satın alma, federasyonlara mali vaatlerde bulunma, kayıt dışı fonlar oluşturma, usulsüz lobi faaliyetleri yürütme ve karar alma süreçlerini etkilemeye yönelik girişimler hakkında çok sayıda iddiayı kamuoyuna taşımıştır.
Bu tartışmaların en görünür sonucu ise 2015 yılında yaşandı. FIFA tarihinin en büyük yolsuzluk operasyonu olarak kayıtlara geçen soruşturmalarda, rüşvet, kara para aklama, elektronik dolandırıcılık ve vergi suçları gibi iddialar kapsamında çok sayıda üst düzey FIFA yöneticisi Zürih’te gözaltına alındı; onlarca kişi hakkında ise çeşitli ülkelerde ceza davaları açıldı.
FIFA’yı oluşturan ülke kıtasal konfederasyonların, onların da bünyesindeki ulusal ve bölgesel federasyonların hemen hiçbirinin temiz olmadığı az çok biliniyor. Aralarındaki fark, ülkelerinin “medeni gelişmişlik” düzeyine göre değişen biçim ve yöntemlerdir yalnızca. Rüşvet almanın-vermenin, kulüpleri şirketleştirmenin, köle alışverişini andıran transfer ticaretimin, kurulan paravan şirketler aracılığıyla yüz milyonlarca doları zimmete geçirmenin, kamuoyunun gözlerini boyama teknikleri kimi federasyonlarda hoyrat biçimler alırken, limitlerinde ise daha uygar ve rafine biçimler almaktadır.
Konu bağlamında birkaç çabuk unutulan dosya ve federasyonu anmadan geçmek olmaz…
Katar ve Rusya Tartışmaları
FIFA’nın gündemini uzun yıllar meşgul eden dosyaların başında, 2018 Rusya ve 2022 Katar Dünya Kupalarının ev sahipliği süreçleri gelmektedir. Bu süreçlerde oy satın alma, çıkar ilişkileri, gizli pazarlıklar ve mali anlaşmalara ilişkin iddialar uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.
Özellikle Katar 2022 hazırlıkları sırasında göçmen işçilerin çalışma koşulları, iş cinayetleri, düşük ücretler, ücretlerin zamanında ödenmemesi, sendikal hakların bulunmaması ve kötü yaşam koşulları üzerine yayımlanan uluslararası raporlar, organizasyonun sportif yönünden çok insani boyutunun tartışılmasına yol açtı.
Kadın futbolunda yıllardır süregelen ücret eşitsizlikleri, yatırım farklılıkları, ödül dağılımındaki cinsiyet temelli dengesizlikler ve fazla para kazandırmadığı için kadın futboluna yeterli kaynağın ayrılmaması gibi başlıklar ise başlı başına ayrı bir inceleme konusudur.
Gabon Futbol Federasyonu ve Cinsel İstismar Dosyası
Ancak futbol dünyasının karşı karşıya kaldığı en ağır dosyalardan biri, çocuklara yönelik cinsel istismar iddialarıdır. Bu konuda özellikle Romain Molina’nın araştırmaları, Gabon ve Kolombiya futbol federasyonlarına ilişkin çarpıcı bulgular ortaya koymuştur.
The Guardian’da Ed Aarons ile birlikte yayımladığı araştırmalarda Molina, Gabon futbolunda uzun yıllara yayıldığı ileri sürülen sistematik cinsel istismar iddialarını ayrıntılı biçimde kamuoyuna taşıdı.
Soruşturmaların merkezindeki isimlerden biri, futbol kamuoyunda “Capello” lakabıyla tanınan Patrick Assoumou Eyi idi. 2017 yılına kadar Gabon 17 Yaş Altı Millî Takımı’nın teknik direktörlüğünü yapan, daha sonra Estuaire Futbol Ligi Teknik Direktörü olarak görevlendirilen Eyi hakkında, 1990’lı yıllardan itibaren çok sayıda genç futbolcuya yönelik cinsel istismarda bulunduğu iddia edildi.
Bu haberlerin ardından 2021 yılı sonunda Patrick Assoumou Eyi tutuklandı. Gabon Spor Bakanı Franck Nguema, kamuoyuna yaptığı açıklamada Eyi’nin görevini kötüye kullanarak yüzlerce erkek çocuğunu istismar etmiş olabileceğini ifade etti.
Soruşturmanın yarattığı kamuoyu baskısı üzerine Gabon Devlet Başkanı Ali Bongo Ondimba, Aralık 2021’de Adalet Bakanlığına kapsamlı bir adli soruşturma başlatılması talimatı verdi. Bu kapsamda yalnızca futbol değil, ülkedeki bütün spor federasyonlarında çocuklara yönelik olası cinsel istismar vakalarının araştırılması istendi.
Kolombiya Futbol Federasyonu ve Cinsel İstismar…
Benzer iddialar Kolombiya Futbol Federasyonu bünyesinde de gündeme geldi. FIFA Etik Komitesi, federasyondaki hakem eğitim sistemi içinde işlendiği öne sürülen cinsel taciz ve cinsel istismar iddiaları üzerine soruşturma başlattı.
Soruşturmanın odağında iki önemli isim bulunuyordu: Kolombiya Futbol Federasyonu Hakem Kurulu Başkanı ve eski FIFA hakemi Óscar Ruiz ile eski uluslararası hakem ve Hakem Komisyonu Başkanı Imer Machado.
Óscar Ruiz, hakkındaki bütün suçlamaları reddetti. Ancak kamuoyuna yansıyan bilgilere göre kendisi, 11 kişi tarafından cinsel tacizle suçlandı; soruşturma kapsamında 30’dan fazla tanığın ifadesine başvuruldu.
Ruiz hakkında ayrıca 2019 yılında reşit olmayan bir kıza cinsel saldırıda bulunduğu ve üç kadın hakeme cinsel tacizde bulunduğu iddialarıyla yeni soruşturmalar açıldı. Bu dosyaların bir bölümü yeterli delil bulunamadığı gerekçesiyle kapatıldı.
Bununla birlikte 7 Mart 2022 tarihinde yeni bir suç duyurusunda bulunuldu. Başvuruda Ruiz’in başka hakemlere de cinsel istismar ve tacizde bulunduğu; bazı hakemleri uluslararası düzeyde terfi ettirme vaadiyle cinsel ilişkiye zorladığı ileri sürüldü.
Şikâyetçilerden bazıları, Ruiz’in kariyerleri boyunca kendilerini sistematik biçimde taciz ettiğini öne sürdü. Tanıklıklardan biri ise, henüz 13 yaşındaki bir erkek hakemin de istismara uğradığını iddia etti.
Soruşturmanın diğer önemli ismi olan Imer Machado ise 14 mağdur ve tanık tarafından cinsel taciz ve cinsel istismar iddialarıyla suçlandı. Tanıklardan biri, soruşturma dosyasına giren ifadesinde şu sözleri kullandı:
“Uluslararası hakem olabilmek için insanların büyük çoğunluğunun biriyle yatması gerekiyor.”
Arjantin Futbol Federasyonu
Arjantin Futbol Federasyonu AFA (Asociación del Fútbol Argentino) hakkındaki yolsuzluk ve usulsüzlük iddiaları ve kanıtlanmış suç dosyaları yaklaşık kırk yıllık bir geçmişe sahiptir.
AFA’yı -1979’dan 2014’teki ölümüne dek- yaklaşık 35 yıl boyunca yöneten Julio Humberto Grondona dönemi, deyim yerindeyse her türlü yolsuzluğun normalleştiği, kurumlaştığı bir merkezi iktidar dönemi oldu. Grondona’nın 1988’den 2014’teki ölümüne kadar FIFA İcra Komitesinde ve başkan yardımcılığı düzeyinde ve yanı sıra uzun yıllar boyunca, ölümüne kadar FIFA Finans Komitesine başkanlık yapması kendine ve suç ortaklarına geniş bir iktidar alanı yaratmıştır.
AFA ve onun başkan(lar)ının yolsuzluk, rüşvet, vergi kaçakçılığı, ABD’de kurulan paravan şirketler ve İsviçre bankaları üzerinden on milyonlarca dolar para aklama iddia ve kanıtlanmış suçların listesini dahi makale formatındaki yazılara sığdırmak mümkün değildir. Bunun için, ilgili okurların linkleri kaynakçada verilen yazıların Türkçe çevirilerine bakmaları gerekebilir…
Grondona’nın gerçek serveti hiçbir zaman resmî olarak açıklanmasa bile. ABD’deki FIFA soruşturmaları ve Julius Baer Bankası’nın kabul beyanları, televizyon haklarından kaynaklanan en az 25 milyon dolarlık rüşvet gelirinin onun yararına aklandığı bilinen bir olgudur. Ölümünden sonra bu fonların bir bölümünün mirasçılarına aktarılması ve Pandora Papers belgelerinde görülen offshore yapı nedeniyle, gerçek/toplam servetinin 100 milyon dolar civarında olabileceği yönünde güçlü spekülasyonlar doğmuştur…
Grondona sonrası dönemin başkanlarından Claudio Tapia’nın ve onun “sağ kolu”, “stratejik beyni” olarak görülen Pablo Toviggino’nun yükselişinin perde arkası gerçeklerinin de – sistemin işleyişi gereği- Grondona döneminden aşağı kalamazdı/kalmadı.
Eski futbolcu ve teknik direktör Carlos Tévez’in kamuoyu önünde yaptığı ifşaatların ardından, Buenos Aires yakınlarındaki Pilar’da bulunan büyük bir arazi ve malikâne davası geniş bir kamuoyu yaratacaktı. Güç sahibi bu ikililinin dava dosyalarında, aramalarda veya yargı sürecinde gündeme gelen; oldukça geniş bir arazi üzerinde helikopter pisti, at ahırları, çok sayıda lüks ve klasik otomobil, ferrari ve porsche gibi araçlardan oluşan bir servet birikimiyle karşılaşılacaktı.
***
Özcesi, FIFA ve bağlı federasyonların ciltler dolusu bir külliyat oluşturan suç dolu sicilleri, tamamen sistemin küresel karakterli mafyatik-kapitalist yapısına işaret etmektedir.
Bilinenlerin yanırsa detay bilgi ve verileri sonradan anlaşılacak olan 2026 dünya kupasının, kamuoyunun bir kesimince tüm zamanların en kirli kupası ilan edilmesi yabana atılabilir mi?
Yine bu bağlamda, İspanyol futbolcu Marc Cucurella’nın şeffaf plastik bir torba içinde taşıdığı FIFA Dünya Kupasıyla, gerçekte LEGO replikasıyla;
“Kupayı özellikle çöp torbasında taşıyarak mesaj verdiler.”
“ABD’ye hakaret etmek için yapıldı.”
“Trump’ın kirli, kanlı ellerine gönderme yapıldı.”
“Arjantin ve Messi’ye yönelik bilinçli sembolik aşağılamaydı” minvalindeki popüler yorumlara vesile olması, hangi sosyolojik, sosyopsikolojik ve konjonktürel fon içinde oluşuyordu?
Devam edecek…
Kaynakça
[1]: https://www.sportsintegrityinitiative.com/fifagate-trial-burzaco-tells-15m-bribe-grondona-world-cup-tv-rights/?utm_source=chatgpt.com “FIFAGate Trial: Burzaco tells of $15m bribe to Grondona for …”
[2]: https://www.theguardian.com/football/2017/jun/16/swiss-banker-admits-bribes-fifa-julio-grondona?utm_source=chatgpt.com “Swiss banker admits paying millions in bribes to Fifa …”
[3]: https://mg.co.za/business/2015-06-04-argentina-tax-agency-blames-late-fifa-finance-head/?utm_source=chatgpt.com “Argentina tax agency blames late Fifa finance head”
[4]: https://www.reuters.com/article/idUSKBN0P62EE/?utm_source=chatgpt.com “Court to send inspectors into Argentine soccer federation HQ”
[5]: https://www.reuters.com/article/sports/grondonas-ghost-haunts-argentine-fa-after-election-farce-idUSKBN0TO0L8/?utm_source=chatgpt.com “Grondona’s ghost haunts Argentine FA after election farce”
[6]: https://inside.fifa.com/media-releases/normalisation-committee-appointed-for-the-argentine-fa-2803547?utm_source=chatgpt.com “Normalisation committee appointed for the Argentine FA”
[7]: https://www.straitstimes.com/sport/football/football-third-tier-club-chairman-claudio-tapia-voted-argentine-fa-president?utm_source=chatgpt.com “Third tier club chairman Claudio Tapia voted Argentine FA …”
[8]: https://www.reuters.com/sports/soccer/argentine-soccer-body-turmoil-ahead-world-cup-over-mystery-villa-dirty-money-2026-01-01/?utm_source=chatgpt.com “Argentine soccer body in turmoil ahead of World Cup over mystery villa and dirty money claims”
[9]: https://apnews.com/article/0487f601df9342d33435d9178803ee21?utm_source=chatgpt.com “Police raid Argentine soccer clubs and AFA as part of investigation into alleged money laundering”
[10]: https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/47980135/argentina-soccer-president-tapia-barred-leaving-country?utm_source=chatgpt.com “Argentina soccer president Tapia barred from leaving country”
[11]: https://www.cbssports.com/soccer/news/fbi-investigates-argentina-football-association-alleged-money-laundering-in-u-s-2026/?utm_source=chatgpt.com “Why Argentina Football Association has reportedly been …”
[12]: https://www.reuters.com/sports/soccer/argentina-football-association-denies-reports-tapia-summoned-by-us-courts-2026-07-22/?utm_source=chatgpt.com “Argentina’s football association denies reports Tapia summoned by US courts”
[13]: https://www.reuters.com/sustainability/argentine-fa-soccer-clubs-raided-money-laundering-probe-la-nacion-reports-2025-12-09/?utm_source=chatgpt.com “Argentine FA and soccer clubs raided in money laundering …”
