İran ile 4+1 ülkeleri (Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya) arasında nükleer anlaşmayı yeniden canlandırma ve ABD’nin anlaşmaya dönüşünün müzakere edileceği nükleer görüşmelerin yedinci turu yarın başlıyor.
Haziranda ara verilmesinden sonra nükleer anlaşmanın taraflarının görüşmelere dönme çağrılarına uzun süre yanıt vermeyen yeni İran hükümeti, 3 Kasım’da müzakerelere ay sonunda tekrar başlama kararı aldığını açıkladı.
Bloomberg’te yer alan habere göre, Avusturya’nın başkenti Viyana’da pazartesi başlayacak görüşmelere, Avrupa Birliği (AB) koordinatörlüğünde İran ile nükleer anlaşmanın tarafları Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya (4+1) katılacak. 2018’de anlaşmadan tek taraflı çekilen ABD ise görüşmelere dolaylı katılacak. ABD, İran ile doğrudan görüşmek istese de Tahran yönetimi, anlaşmaya tekrar dönene kadar Washington ile doğrudan görüşmeleri reddediyor.
‘Yaptırımlar Kaldırılmalı’
ABD, İran’ın anlaşmadaki taahhütlerine geri dönmesini isterken Tahran ise nükleer anlaşmadan ayrılan taraf olarak öncelikle Washington’un anlaşmaya dönerek yaptırımları kaldırmasını ve anlaşmadan tekrar ayrılmayacağına dair güvence istiyor.
Uluslararası yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran’ın nükleer faaliyetlerinin düzenlendiği ve denetim altına alındığı nükleer anlaşma, 16 Ocak 2016’da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) onayıyla yürürlüğe girdi ve İran uluslararası yaptırımlardan kısmen kurtuldu. ABD Başkanı Joe Biden’ın Başkan Yardımcısı olduğu dönemde imzalanan ve iki ülke arasındaki düşmanlıkları sona erdirme vaadini de taşıyan nükleer anlaşma, iki ülke arasındaki diyaloğun da kısmen genişlemesine katkı sağladı.
ABD Başkanı Biden, selefi Trump döneminde ülkesinin tek taraflı çekildiği anlaşmaya yeniden katılmaya hazır olduğunu açıklamasına rağmen İran ile nükleer anlaşmanın tarafları arasında nisanda Viyana’da başlayan ve 6 tur devam eden müzakerelere haziranda sonuç alınamadan ara verildi.
Taraflar, nükleer anlaşmaya dönme konusunda hemfikir olsa da ilk adımı kimin atacağı konusundaki anlaşmazlık aşılamadı. İlk altı turda, İran dahil tüm taraflar, anlaşmanın yeniden uygulanabilir hale gelmesi için iki tarafın atması gereken eş zamanlı adımların çoğunda ilerleme kaydettiklerini ve hızla çözüme varabilecekleri yönünde açıklamada bulundu.
Bu sırada İran’da önceki hükümetin aksine Batı’ya mesafeli ve nükleer anlaşmanın ülkeye fayda sağlamadığını savunan muhafazakarların oluşturduğu yeni hükümet göreve geldi. Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, nükleer görüşmelere yeni hükümetin bakışına dair ilk mesajı, 22 Ağustos’ta mecliste yaptığı ve önceki hükümetin dış politika tercihlerini eleştirdiği konuşmada verdi. Abdullahiyan, Asya ve komşulara odaklı dış politika benimseyeceklerini vurgulayarak “Dış politikamızı nükleer anlaşmaya bağlamayacağız. Nükleer anlaşma bakanlığı olmayacağız.” ifadesini kullandı.
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken 13 Ekim’de yaptığı açıklamada, İran ile diplomasi sürecinin başarısız olması halinde Washington’un “diğer seçenekleri devreye sokmak için hazır olduğunu” söyledi.
