Dersim’de düzenlenen 21’inci Munzur Kültür ve Doğa Festivali kapsamında 6 Şubat 2023 tarihinde depremde yaşamını yitiren Mehmet Yıldırım anısına Sanat Sokağı’nda kurulan kürsüde “Doğal Bir Olaydan Felakete: Deprem” adlı panel düzenlendi.
Panelin moderatörlüğünü Dersim Belediyesi İmar Müdürü Özcan Karadağ’ın yaptığı panele, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şube Başkanı Esin Köymen, Gebze Teknik Üniversitesi Jeofizik Mühendisi Doç. Dr. Savaş Karabulut, Jeoloji Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Okan Tüysüz, Jeoloji Mühendisi Nihat Mugillioğlu, Munzur Doğa Sporları ve Arama Kurtarma Ekibi (MUDAK) temsilcilerinden Diren Atan, Hikmet Gökmen konuşmacı olarak yer aldı. Panel, 6 Şubat 2023 tarihinde 11 ilde gerçekleşen depremde yaşamını yitiren Mehmet Yıldırım anısına bir dakikalık saygı duruşu ile başladı.
‘Depremde çok insan öldü’
Yıldırımın kardeşi Murat Yıldırım “Hepimiz depremin ne kadar yıkıcı olduğunu gördük. 12 gün boyunca kardeşimi enkazın altından kurtarmak için çok çaba harcadık. Birçok can gitti. Çok insan öldü. Hepsini saygı ile anıyorum. Abim Dersim toplumu için bir halkaydı. Abim benim için bir anahtardı. Abim hepimizin
zihninde yaşıyor” dedi.
Depremlerden kurtulmak mümkün
Jeoloji Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Okan Tüysüz, depremlere karşı önlemler alındığı taktirde can kaybının gerçekleşmediğini vurguladı. Türkiye’nin depreme hazır olmadığının altını çizen Tüysüz, “Ülkemizde 485 tane diri fay var. Bu fayların çoğu araştırılmış değil. Depremler, büyük can kayıplarına yol açtı. Bizim bundan kurtulmamız için önlem almakta başka çaremiz yok. 17 Ağustos depremi biliniyordu. Resmi rakamlara göre 20 bine yakın can kaybı oldu. 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşecek olan depremde biliniyordu. Kimseye kendimizi dinletemedik. Gaziantep depremi için bizzat önlem alın dedik. Kahramanmaraş depremi çok sayıda ili etkiledi. Bugün hala ne tür tedbirlerin alındığı konusunda bilgi sahibi değiliz. Yeni bir deprem olursa bizler için şaşırtıcı bir durum olmaz. Depremlerden kurtulmak mümkün. Bunu yapan ülkeler var. Şili, Japonya bugün depreme dayanıklı. İnsanlar evlerinde gülümseyerek depremin geçmesini bekliyor”
Depreme karşı önlem ve denetim alınmıyor
Jeoloji Mühendisi Nihat Muhillioğlu, depremlerdeki can kaybının önlem ve denetimsizlikten kaynaklandığını söyledi. Muhillioğlu, “Hatay’da depremi yaşadım. Hatay’ın büyük bir kısmı alüvyon zemin üzerine yapıldı. Hatay’da ki depremin yıkımın en büyük nedeni denetimsizlik. İnşaat sektörü çok denetlenmeyen bir sektör. Belediyelerde, kamusal alanlarda projeler denetlenmeden geçiyor. Rant ve inşaat sektörü bilerek büyütüldü. Ormanlık araziler, meralar, her alan ranta açılıyor. Bu rant ve denetimsizlik depremi felakete dönüştürüyor. TMMOB ve birçok oda raporlar sunmasına rağmen etkilileri uyarmamıza rağmen bu uyarılar ciddiye alınmadı hala da alınmıyor. Hatay’da merkezde şu an yıkılmayan bina yok. Hükümet enkazı kaldırmadan orada yeniden yapmaya niyetli. Halk olarak bize de iş düşüyor. Oturacağımız yerler ile ilgili karot örnekleri, yapı kalitesini ölçtürebiliriz. Yeni alacağımız evlerin zemin etütlerini sorgulamalıyız”
Depremin asıl sorumlusu yönetemeyen iktidarlardır
Jeofizik Mühendisi Doç. Dr. Savaş Karabulut, depremin en büyük sorumlusunun yönetemeyen iktidarlar olduğuna dikkati çekti. Depremdeki ölümlerinde sınıfsal olduğunu belirten Karabulut, Dersim’in de risk altında olduğunu söyledi. Karabulut, “Coğrafyamız Anadolu coğrafyası faylar ile kuşatılmış durumda. Dersim’de birçok fay ile çevrilmiş durumda. Dersim coğrafyası depreme hazır değil. Depreme, hazırlanmak için Dersim Belediyesi bizi davet etti. Dersim Belediyesi ile ortak bir çalışma yapacağız. Dersim için, deprem tehlike analizlerin yapılması gerekiyor. Kentimizim mikro bölgeleme çalışması yapılmalıdır. Üst yapı envanteri çıkarılmalıdır. Deprem risk çalışması yapılmalıdır. Deprem istasyonları ve mikro deprem aktivesinin görüntülenmesi yapılacak. 2011 yılında davet ile gelmiştim. Esentepe ve Ali Baba mahallesi için nelerin yapılması gerektiğini söylemiştik. 11 yıl önce çalışmalara başlasaydı eğer epey adım atılmış olacaktı. Diğer illerdeki depremler Dersim’i etkiliyor. Yüzlerce diri fay var. Hala tespit edilmeyen faylar var. Tehlike altındayız. Deprem risk değildir. Doğal tehlikeyi afete çeviren yönetemeyenlerdir. Depremlerde ölenler emekçiler, ezilenler, asgari ücret ile çalışlar maaş ile çalışanlar ve işsizlerdir. Kimse güvensiz yerde oturmak istemez. Ekonomik sıkıntı yaşadığı için oturduğu yerleri değiştirmez. Depremde ölmekte sınıfsaldır. Ovacık, Pülümür, Dersim merkezin doğusu depremden en çok etkilenecek yerlerdir. Dersim’de de Maraş’taki depremin aynısı yaşanacak. Dersim’de deprem için yapı envanteri çıkarıldı. Belediye ile ortak çalışmalar yapacağız. Yapıların ve zeminlerin hepsinin incelenmesi gerekiyor. Rantı değil canı önceleyen çalışmalar yapılması gerekiyor” dedi.
Yapılan panel sonrası Dersim Belediyesi önünde resim sergisi açıldı.
Panel ve resim sergisi sonrası festival konserle devam ediyor.
