Maraş merkezli ve 11 kenti etkileyen 6 Şubat 2023 depremlerinin 3’üncü yılında birçok kentte, anmalar düzenlendi.
İstanbul
Maraş merkezli 6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 11 kenti etkileyen depremlerin üçüncü yıldönümünde İstanbul Emek, Barış ve Demokrasi Güçleri, sorumluların hesap vermesi talebiyle Kadıköy İskele’de açıklama yaptı. Basın metnini TMMOB İstanbul İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri Aydan Adanır Usta okudu.
Aydan Adanır Usta, depremin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen, gerekli adımların atılmadığını belirterek, yeniden yapılaşma sürecindeki planlama ve uygulama sorunlarının bölgedeki yurttaşların yaşadığı güçlükleri artırdığını söyledi. Deprem bölgesinde barınma, beslenme, eğitim ve sağlık gibi temel ihtiyaçlara erişimde hala ciddi sorunların varlığına dikkat çeken Aydan Adanır Usta, “Binlerce yurttaşımız konteyner alanlarda yaşamını sürdürmektedir. Hak sahibi olduğu konutlara maliyetler nedeniyle erişemeyen depremzedeler bulunmaktadır. Bir yıl içinde tamamlanacağı belirtilen kalıcı konutların önemli bir bölümü hala teslim edilmemiştir” dedi.
6 Şubat depremlerinin Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeğini ve bilimsel, kamusal, denetlenebilir bir hazırlık sisteminin zorunluluğunu bir kez daha gösterdiğini ifade eden Aydan Adanır Usta, “Göstermelik adımlar ve kısa vadeli uygulamalar toplumun güvenliğini sağlamaya yetmez. Bilimsel planlama, şeffaf denetim ve kamusal sorumluluk esastır” diye vurguladı.
Daha fazla rant uğruna insan yaşamını ve bilimsel gerçekleri geri plana iten anlayışın terk edilmesi gerektiğini kaydeden Aydan Adanır Usta, son olarak şunları söyledi: “Aklı, bilimi, planlamayı ve denetimi dışlayan yönetim yaklaşımı, ülkemizin geleceği açısından ciddi bir risk oluşturmaktadır. Kaybettiğimiz tüm yurttaşlarımızı bir kez daha saygıyla anıyoruz. Toplumun güvenliği için kamusal, bilimsel ve planlı bir afet politikasının hayata geçirilmesi çağrımızı yineliyoruz.”
Fethiye
Fethiye Birleşik Mücadele Platformu, 6 Şubat depremlerinin 3’üncü yıl dönümünde Beşkaza Meydanı’nda yaşamını yitirenleri düzenledikleri basın açıklaması ile andı.
Türkiye nüfusunun yüzde 75,8’inin aktif fay hatları üzerinde yaşadığına dikkat çekilen açıklamada, kent merkezlerinin bu gerçeğe göre yeniden planlanmadığı, aksine aynı fay hatları üzerinde depreme dayanıksız yapıların yeniden inşa edildiği ifade ediliyor. Bu yaklaşımın benzer felaketlerin tekrarlanmasına neden olduğu belirtildi.
Her büyük depremin ardından benzer süreçlerin yaşandığına işaret edilen açıklamada, depremlerin “kader” ve “fıtrat” söylemleriyle açıklanmaya çalışıldığı, sorumluların ise yargı önünde hesap vermediği öne sürülüyor. Açılan davalarda sorumluluğun çoğunlukla müteahhitlerle sınırlandırıldığı, imar aflarıyla riskli yapıların yasallaştırıldığı ve denetim mekanizmalarının işlevsiz hale getirildiği vurgulandı
‘Deprem değil, ihmal ve rant öldürüyor’
Depremlerin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen depremzedelerin yaşadığı sorunların devam ettiği belirtilen açıklamada, geçici olarak kurulan konteyner kentlerin kalıcı hale geldiği, bu alanlarda elektrik ve su kesintilerinin yaşandığı, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlere erişimde ciddi sorunlar bulunduğu aktarıldı.
Afetlere hazırlık çağrısı
Afetlere hazırlığın kamusal bir sorumluluk olduğu vurgulanan açıklamada, barınma hakkının temel bir insan hakkı olduğu ifade ediliyor. Deprem bölgelerinde yürütülen yeniden inşa çalışmalarının yetersiz olduğu, kentlerin büyük şantiye alanlarına dönüştüğü ve çevre kirliliğinin halk sağlığını tehdit ettiği belirtildi.
Deprem risk raporlarının maliyetinin halk açısından yüksek olduğu, ekonomik koşullar nedeniyle birçok kişinin binalarının risk durumunu tespit ettiremediği ifade edildi.
Açıklamada şu taleplere yer verildi:
*Tüm kamu binalarının bağımsız ve bilimsel ölçütlerle denetlenmesi, riskli yapıların boşaltılması ve güçlendirme çalışmalarının hızlandırılması
*Deprem bölgelerinde risk raporlarının kamu tarafından yapılması ve tek konutu olanlara güçlendirme desteği sağlanması
*Güvenli barınma ve yaşam hakkının güvence altına alınması, imar aflarının kaldırılması
*Kentsel dönüşüm süreçlerinde rant projelerinin sonlandırılması ve yerinde dönüşümün esas alınması
*Deprem vergilerinin toplumsal yarar doğrultusunda kullanılması
*Bilim insanları ve meslek örgütlerinin katılımıyla bağlayıcı bir Deprem Kanunu hazırlanması
*Afet yönetiminin demokratik ve katılımcı bir anlayışla yeniden yapılandırılması
Malatya
Malatya 6 Şubat Platformu, Maraş merkezli ve 11 ili etkileyen 6 Şubat depremlerinin 3’üncü yıl dönümünde yaşamını yitirenleri anmak için “Unutmak, affetmek, helalleşmek yok” şiarıyla yürüyüş gerçekleştirdi.
Malatya merkezde bulunan Paşaköşkü Su Deposu önünde bir araya gelen kitle, “Sessiz çığlık” pankartı eşliğinde “Unutmak yok, affetmek yok”, “Depremi unutma, unutturma”, “Deprem öldürdü, asbest öldürmeye devam ediyor”, “Ranta değil insana yatırım” yazılı dövizler taşıyarak meydana yürüdü. Yürüyüşün ardından depremde yaşamını yitirenler anısına saygı duruşunda bulunuldu.
‘Bize düşen unutmamak, unutturmamaktır’
Burada konuşan Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim-Sen) Meletî Şube Başkanı Nevzat Millioğulları, anmanın yalnızca yas tutmak anlamına gelmediğini belirterek, “Anmak sadece üzülmek değildir; yaşananlardan ders çıkarmaktır. Bugünden yarına olan borcumuz, güvenli kentler oluşturmaktır. Kendi cennetlerini kurup yüksek yerlerden bakan rant sevdalıları, insanlara milyonlarca ev değil enkaz sattı. Sizlerden hesap sormadan bu yara kapanmayacaktır. Bir an önce soruşturma izinleri verilmelidir. Bize düşen unutmamak ve unutturmamaktır. ‘Bir yılda tüm acılar sarılacak’ diyenlerin üzerinden tam üç yıl geçti” dedi.
Mardin
Mardin Emek ve Demokrasi Platformu, 6 Şubat Mereş depremlerinde hayatını kaybedenleri gerçekleştirdikleri açıklama ile andı. Açıklama metnini platform adına Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği (TMMOB) İl Koordinasyon Kurulu (İKK) Eş Sözcüsü Rabia Daş okudu.
6 Şubat depremlerinin “Asrın Felaketi” olduğunu belirten Rabia Daş, “Rant düzenine, cezasızlığa ve kamusal hizmetlerin piyasaya terk edilmesine karşı mücadeleyi büyüteceğimizin, bu yıkımın bu denli ağır olmasına yol açanlardan mutlaka hesap soracağımızın sözünü yineliyoruz” dedi. Afetlere hazırlığın deprem sonrasında değil, depremden önce yapılması gerektiğini belirten Rabia Daş, “Afetlere hazırlık piyasanın değil, kamunun görevidir. Barınma hakkı bir lütuf ya da sadaka değil, temel bir insan hakkıdır. Deprem değil, ihmal öldürdü! Gerçek sorumlular hesap vermelidir” dedi.
Açıklamanın ardından mumlar yakan platform üyeleri, anmayı oturma eylemi ile sonlandırdı.
Mersin
Mersin Emek ve Demokrasi Platformu, Maraş merkezli 6 Şubat depremlerinde yaşamını yitirenleri anmak amacıyla yürüyüş ve basın açıklaması gerçekleştirdi. Yağışlı havaya rağmen çok sayıda yurttaşın katıldığı yürüyüş, Yenişehir ilçesine bağlı Koşihimato Sokağı’ndan başlayarak Özgecan Aslan Parkı’nda sona erdi.
Yürüyüş boyunca “Deprem öldürmez, denetimsiz ve ekonomik rant öldürür” ve “Sözler tutulmadı, acılar unutulmadı” yazılı pankartlar taşınırken, kitle sık sık “6 Şubat’ı unutmadık, unutturmayacağız” ve “Unutmak yok, affetmek yok, helalleşmek yok” sloganları attı. Özgecan Aslan Parkı’na ulaşan kitle burada basın açıklaması yaptı.
Açıklamayı Mersin Emek ve Demokrasi Platformu Dönem Sözcüsü İsmail Oğuz okudu.
‘Tüm ülke ciddi bir afet riski altında’
Yaşananların yalnızca deprem bölgesiyle sınırlı olmadığı vurgulanan açıklamada, Türkiye’nin tamamının ciddi bir afet riski altında olduğunu belirtilerek, “Okullar, hastaneler, yurtlar, adliyeler ve diğer kamu binalarının önemli bir bölümü hâlâ bilimsel ve bağımsız denetimlerden geçirilmemiştir. Depreme dayanıksız olduğu bilinen kamu yapılarının kullanılmaya devam edilmesi kabul edilemez. Bu yapılar derhal boşaltılmalı, güçlendirme ve yenileme çalışmaları gecikmeksizin yapılmalıdır” denildi.
Depremin ardından yürütülen yargı süreçleri de hatırlatılan açıklamada, davaların etkili biçimde yürütülmediğine dikkat çekilerek, “Davalar ya sürüncemede bırakılmakta ya da yalnızca alt düzey sorumlularla sınırlandırılmaktadır. Asıl sorumluluğu taşıyan siyasi karar alıcıların ve bu düzeni kuranların yargı önüne çıkarılmaması cezasızlığı kalıcı hale getirmektedir. Gerçek sorumlular hesap vermeden adalet sağlanamaz” diye kaydedildi.
Urfa
Urfa Emek ve Demokrasi Platformu ise Novada Park’ta basın açıklaması düzenledi. Açıklamada, “Unutmadık, afet değil ihmal öldürür” yazılı pankart taşındı.
Platform adına söz alan Fırat Doğan, yaşanan deprem nedeniyle yüzbinlerce insanın öldüğü ve yaralandığını, milyonlarca insanın ise göç etmek zorunda kaldığını hatırlattı. Doğanın ve yaşamın esas alınmadığını, bunun yerine rantın esas alındığını ve bunun siyasal bir tercih olduğunu belirten Fırat Doğan, “Depremzedelerin temel yaşam ihtiyaçları hala güvence altına alınmamıştır. Ortaya çıkan ağır can kayıpları ve yıkım, Türkiye’nin uzun yıllardır sürdürülen denetimsiz yapılaşma politikalarının, imar aflarının ve bilimsel uyarılarının yok sayılmasının ve kamusal sorumluluğun bilinçli bir şekilde terk edilmesinin doğrudan sonucudur” dedi.
Fırat Doğan, hala konteynerlerde kalanların ise alt yapılarının yetersiz olduğunu aynı zamanda dışlandıklarını ve yoksulluğa itildiklerini vurgulayarak, “Depremzedeler kent dışına, izole yerlere mahkum edilmiştir. Yetersiz kira destekleri ve artan yaşam maliyetleri derin bir yoksulluğa sürüklemiştir” diye konuştu.
