Zeynep Hayır /Almanya
Fransa ve Almanya’da son dönemde gündeme gelen sosyal yardım düzenlemeleri, sosyal devlet anlayışında yaşanan derin bir kırılmaya işaret ediyor. Her iki ülkede de sosyal yardımların kapsamı daraltılıyor, haklar koşullara bağlanıyor ve devletin koruyucu rolü giderek geri çekiliyor.
Fransa’da RSA yani Aktif Dayanışma Geliri alan kişilere yönelik yeni sınırlamalar tartışılıyor. Mevcut uygulamada sosyal yardım alanların yıl içinde en fazla üç ay yurt dışında kalmasına izin veriliyor. Gündeme gelen yeni düzenleme girişimleri bu sürenin daha sıkı biçimde denetlenmesini öngörüyor. Sürenin aşılması halinde sosyal yardımın kesilmesi gündeme getiriliyor. Sosyal yardım, bireyin ülkede fiilen bulunma şartına daha sert biçimde bağlanıyor. Böylece sosyal destek, temel bir hak olmaktan çıkarılarak denetime açık ve koşullu bir statüye dönüştürülüyor.
Almanya’da neler oluyor
Almanya’da Bürgergeld yani vatandaşlık geliri sistemine yönelik yeni düzenleme Temmuz ayına ertelendi. Ancak düzenlemenin içeriği büyük ölçüde netleşmiş durumda. Jobcenter yani işsizlere sosyal yardım veren ve iş bulma yükümlülüklerini denetleyen kurumun yetkileri genişletiliyor. İş tekliflerini reddeden ya da yükümlülüklerini yerine getirmeyen kişiler için daha sert yaptırımlar ve yardım kesintileri planlanıyor. Bazı durumlarda sosyal yardımın tamamen kesilmesi de öngörülüyor. Sosyal yardım geçici ve koşullu bir destek olarak yeniden tanımlanıyor. Yardım alanların yaşam alanı ve hareket özgürlüğü dolaylı biçimde sınırlandırılıyor.
Ortak tablo neyi gösteriyor
Fransa ve Almanya örnekleri birlikte ele alındığında ortak bir yön ortaya çıkıyor. Sosyal yardımlar daraltılıyor. Haklar koşullara bağlanıyor. Yoksulluk sosyal bir sorun olmaktan çıkarılarak bireysel sorumluluk alanına itiliyor. Devletin koruyucu sosyal işlevi zayıflarken denetleyici ve yaptırımcı rolü güçleniyor. Bu gelişmeler, Avrupa’da sosyal devlet çatısının giderek çöktüğünü gösteriyor.
Bu tablo, yalnızca Fransa ve Almanya ile sınırlı değil. Küresel ölçekte derinleşen ekonomik kriz, artan emperyalist rekabet ve sermayenin genişleyen talepleriyle birlikte okunması gereken daha geniş bir yapısal dönüşüm sürecine işaret ediyor.
