İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, Ocak ayına ilişkin “İş Cinayeti” raporunu açıkladı. Rapora göre, Ocak ayında en az 146 işçi çalışırken yaşamını yitirdi. İş cinayetleri, sermaye düzeninin güvencesiz, denetimsiz ve örgütsüz çalışma koşullarını bir kez daha gözler önüne serdi.
Ocak ayında en fazla iş cinayeti 29 ölümle inşaat işkolunda yaşandı. İnşaatı 23 ölümle taşımacılık, 16 ölümle metal işkolu izledi. Sektörel dağılıma bakıldığında ise sanayide 67, hizmet sektöründe 36, inşaatta 31 ve tarımda 12 işçi çalışırken hayatını kaybetti.
İş cinayetlerinin nedenleri incelendiğinde, tarım, inşaat ve metal işkollarında yoğunlaşan ezilme ve göçükler ilk sırada yer aldı. Yüksekten düşmeler ikinci sırada yer alırken, bu ölümlerin yüzde 61’inin inşaatlarda meydana geldiği belirtildi. Üçüncü sırada ise özellikle taşımacılık işkolunda görülen trafik ve servis kazaları yer aldı.
İş cinayetleri en çok İstanbul, Kocaeli, Denizli, Antalya, Aydın, Bursa, Diyarbakır, Antep, İzmir, Ankara, Erzurum ve Sakarya gibi sanayi, inşaat ve tarımsal üretimin yoğun olduğu kentlerde yaşandı.
Ocak ayında en az 4 çocuk işçi çalıştırılırken hayatını kaybetti. Yaşamını yitiren çocukların ikisi inşaat işçisi, biri motokurye, biri ise tarım işçisiydi. İş cinayetlerinde ölen işçilerin 6’sı kadındı.
Aynı dönemde en az 4 göçmen işçi (Cezayirli, Iraklı, Mısırlı ve Suriyeli) iş cinayetlerinde yaşamını yitirdi. İSİG, son 13 yılda hayatını kaybeden göçmen işçilerin en az yarısının Suriyeli ve Afganistanlı olduğunu, ancak son dönemde özellikle deprem bölgeleri ve Marmara’daki inşaat ve sanayi alanlarında Cezayirli, İranlı ve Mısırlı işçilerin sayısının arttığını vurguladı. Bu tablo, göçmen emeğinin en güvencesiz alanlarda yoğunlaştığını bir kez daha ortaya koydu.
Rapora göre, Ocak ayında yaşamını yitiren işçilerin yüzde 98,64’ü sendikasız, yalnızca yüzde 1,36’sı sendikalıydı. Sendikalı olarak yaşamını yitiren iki işçiden biri sağlık, biri belediye işkolunda çalışıyordu. İSİG, sendikasızlığın iş cinayetlerini büyüten temel faktörlerden biri olduğuna dikkat çekti.
8 Ocak’ta birçok kentte etkili olan şiddetli lodos fırtınasına rağmen üretimin durdurulmadığına dikkat çekilen raporda, Denizli Çardak’ta TOKİ inşaatında çalışan 48 yaşındaki Fahri Akın’ın kuvvetli rüzgâr nedeniyle 5. kattan düşerek hayatını kaybettiği, Aydın Kuşadası’nda ise İsmail Dağ’ın gece vardiyasında çalıştırıldığı sırada denize düştüğü hatırlatıldı.
Oysa 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işçilere “yakın ve ciddi tehlike” durumunda çalışmaktan kaçınma hakkı tanıyor. Ancak bu hakkın, örgütlü bir güç olmadan fiilen kullanılamadığı vurgulandı.
Raporda, işe bağlı intiharlara da dikkat çekildi. Türkiye’de her yıl yaklaşık 100 emekçinin, çalışma ve yaşam koşulları nedeniyle hayatına son verdiği belirtilirken; 15 Ocak’ta makine mühendisi Muammer Sünger’in, borç sarmalı ve maruz kaldığı baskıları anlattığı bir mektup bırakarak intihar ettiği hatırlatıldı.
Uzun çalışma saatleri, düşük ücretler, güvencesizlik, performans baskısı ve işsizlik tehdidinin özellikle genç işçilerde depresyon ve tükenmişliği derinleştirdiği ifade edildi.
Ocak ayı, işçi ölümleriyle birlikte işçilerin örgütlü mücadelesine de sahne oldu. 23 Ocak’ta DGD-Sen öncülüğünde, yüzde 28’lik zam dayatmasına karşı başlayan Migros depo işçilerinin direnişi, kısa sürede BİM, ŞOK, A-101 ve Tarım Kredi Kooperatifleri depolarına yayıldı.
İşçilerin talepleri netti:
*Net yüzde 50 zam
*Banka promosyonlarının eksiksiz ödenmesi
*Vergi kesintilerinin işveren tarafından karşılanması
*İşten atılan işçilerin geri alınması
*Taşeron işçilere kadro
İSİG raporu ve süren direnişler, iş cinayetlerinin “kaza” değil; sermaye düzeninin, güvencesizliğin ve örgütsüzlüğün sonucu olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
