Yazar/Zeynep Hayır
Almanya’da vatandaşlık ve pasaport başvurularında biriken yığılma, vatandaş adaylarını olumsuz etkiliyor. İnsan kendi topraklarında güvende olamadığında savaşın, açlığın, susuzluğun ve kaosun ortasında kalır. Bu şiddetin çoğu, kendi ellerinden çıkmayan; emperyalistlerin çıkarları uğruna başka coğrafyalarda başlatılan savaşların gölgesinde yaşanır. İnsan denizleri, dağları aşar; kimisi çocuklarını, kimisi anne babasını, kimisi tüm sevdiklerini geride bırakmak zorunda kalır.
Rüzgarı, yağmuru, baharı ve yazı başka türlü üşüten diyarlara doğru bilinmez bir yola çıkar. Sınır kapılarında beklemenin zorluğunu yaşarken bir yandan da tanımadığı diller ve kültürler içinde yolunu bulmaya çalışır. Tüm bu zorluklar yalnızca savaşın değil; ekonomik buhranın ve sömürü düzeninin sonuçlarıdır. Kaynakları talan edilen, işsizlik ve yoksullukla yüz yüze bırakılan insanlar, kendi ülkelerinde yaşamak istedikçe yaşayamayan; umut arayışıyla başka diyarlara yönelen bir yolculuğa sürüklenir.
Almanya bu kaçış yolunda hem bir sığınak hem de yeni zorlukların kapısıdır. Göçmenler yeni bir hayat kurarken dil, kültür ve sosyal uyum engelleriyle; işsizlik, etnik ayrımcılık ve karmaşık bürokratik süreçlerle mücadele etmek zorunda kalır. 2024’te yapılan vatandaşlık yasası değişiklikleri ikamet süresinin kısaltılması ve çifte vatandaşlığın kolaylaştırılması gibi düzenlemeler pek çok göçmen için umut ve fırsat olarak görüldü. Ancak başvuruların toplu biçimde artması idari mekanizmaları zorladı ve süreçleri tıkadı. Biriken başvurular, göçmenleri ve vatandaş adaylarını mağdur ediyor. Buna karşı açılan Untätigkeitsklage (işlem yapmama davaları) hızla çoğalıyor.
Yeni iktidarın yaklaşımı bu yığılmanın boyutunu daha da artırdı. Merz ve Dobrindt’in sağcı, milliyetçi ve tekçi politikaları göçmenleri ötekileştiren bir zemini güçlendirdi. İçişleri Bakanlığı’nın sert ve daraltıcı uygulamaları, başvuruların gecikmesine ve hak arayanların daha fazla mağdur edilmesine yol açtı.
Son aylarda hükümetin göçmen politikası daha da sertleşti. İçişleri Bakanı Dobrindt, sınır kontrollerinin sıkılaştırıldığını; düzensiz göçmenlerin ve iltica başvurusu reddedilenlerin geri gönderilmesinin planlandığını açıkladı. Suriye ve Afganistan’dan gelen mültecilerin sınır dışı edilme sayısı 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 19.530 olarak ifade edildi. Bu durum, farklı ülkelerden Almanya’ya gelmiş ve burada göçmen statüsünde yaşayan insanlar üzerinde alınan önlemlerin daha da sertleştiğinin bir göstergesi olarak görülüyor ve birçok kişi için kaygı verici bir tablo oluşturuyor.
Ortaya çıkan bu tablo yalnızca bireysel bir sorunu değil; sistemin kendisini sorgulatan politik ve toplumsal bir krizi de açığa çıkarıyor. Mevcut iktidarın yaklaşımı sürdükçe, göçmenler ve vatandaşlık adayları için belirsizlik ve mağduriyetin devam edeceği öngörülüyor.
Vatandaşlık ve pasaport başvurularındaki toplu gecikmeler, bireylerin yasal haklarını talep etme çabasıyla iç içe geçmiş durumda. İnsanlar devletin vaat ettiği sürecin işletilmesini istiyor. Bu kriz, Almanya’da idari kapasite, siyasi kararlar ve ekonomik gerçekler arasındaki gerilimin güncel bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor.
İşte bu nedenle; emperyalist savaşlar bitmedikçe, adaletsizlik ve yoksulluk son bulmadıkça, insanlar göç yollarında yürümeye ve bu yolları kendi deneyimleriyle memleket haline getirmeye devam edecek. Murathan Mungan’ın Yasak Elma şiirinden alınan dizeler bunu en güzel şekilde anlatır: “Neresi sıla bize, neresi gurbet; yollar bize memleket.”
Bugün bu yazıya konu olan “Neresi Sıla Neresi Gurbet” sözü vesilesiyle sevgili Murathan Mungan’ı sevgiyle ve saygıyla anıyorum. Onun dizelerinden alınmış, Derya Köroğlu tarafından bestelenerek hafızalarımıza yerleşmiş bu güzel metaforlar, göçmenliğin ve yurtsuzluğun derin duygusunu en yalın hâliyle dile getiriyor.
