Türk Tabipleri Birliği’nin (TTB) sağlık emekçilerinin Covid-19 nedenli ölümlerini konu alan ikinci yılsonu raporu yayımlandı. Pandemi döneminde sağlık alanındaki çalışma koşullarının ve aşı kararsızlığının sağlık çalışanı ölümlerinde belirleyici olduğunu ortaya koyan rapor, 28 Şubat 2022 tarihine kadarki ölümlerin analizini sunuyor.
Rapora göre 17 Mart 2020 ile 28 Şubat 2022 tarihleri arasından 512 sağlık emekçisi koronavirüs nedeniyle hayatını kaybetti. Sağlık emekçilerinin haklarının ölümlerinden sonra da gasp edildiği kaydedilen raporda “Üzücü olan Türkiye’de sağlık çalışanlarının haklarının ölümlerinden sonra bile gasp edilmesidir. Covid-19’un sağlık çalışanları için meslek hastalığı sayılması ile ilgili TTB’nin önerdiği yasa tasarısı, TBMM’de görüşülmedi” ifadeleri yer aldı.
Dünya ve Türkiye’nin içinde bulunduğu sürecin Covid-19’un bir işçi hastalığı olduğunu gösterdiği bir kez daha hatırlatılan raporda, tüm işçi ve emekçiler arasında en riskli grubun ise sağlık emekçileri olduğu vurgulandı. Covid-19 nedeniyle yaşamını yitiren sağlık emekçilerinin önlenebilir ölümlerinin incelendiği raporda, “Bilimsel bir salgın yönetimi ile sağlık çalışanlarının emekleri karşılıksız bırakılmadığında, çalışma koşulları iyileştirildiğinde sağlık çalışanlarının ölümleri önlenebilecektir. Üzücü olan, Türkiye’de sağlık emekçilerinin haklarının ölümlerinden sonra bile gasp edilmesidir; Covid-19’un sağlık çalışanları için meslek hastalığı sayılması ile ilgili TTB’nin önerdiği yasa tasarısı, TBMM’de görüşülmemiştir. Meslek hastalığı konusunda illiyet bağı arayanları ‘Türkiye’de Sağlık Çalışanı Ölümlerinin Anlattığı’ raporunu okumaya davet ediyor ve yeniden güçlü bir sesle dillendiriyoruz: Covid-19 sağlık çalışanları için meslek hastalığı kabul edilmelidir” ifadeleri kullanıldı.
Türkiye’de Covid-19’a bağlı ölümlerin yüzde 34’ünün hekimlerde, yüzde 13,4’ünün eczacılarda ve yüzde 7,3’ünün hemşire ve ebelerde olduğu aktarılan raporda, ölen 34 yaş ve altındaki sağlık çalışanlarının yüzde 29,2’sinin; 35-49 yaş arasındakilerin ise yüzde 40,6’sının işçi statüsünde çalıştığı belirtildi.
‘Ölümler önlenebilirdi’
Rapor, şöyle devam etti: “Pandeminin ilk üç ayındaki sağlık çalışanı ölüm sayısının, sonraki 12 ayda gerçekleşen sağlık çalışanı ölüm sayısından çok düşük olması; hiçbir değerlendirme yapılmadığını ve önlem alınmadığını gösteriyor. Pandeminin ilk 3 ayındaki ölümlerin nedenleri iyi irdelenmiş ve bu değerlendirmeye bağlı ek önlemler alınmış olsaydı; ölümlerin tamamının önüne geçilebilirdi.”
Sağlık Bakanlığı’nın vaat ettiği gibi 2020 Aralık ayında aşılamaya başlamadığı hatırlatılan raporda, aşılamanın belirtilen tarihte başlaması durumunda pek çok ölümün gerçekleşmeyeceği dile getirildi. Ölen sağlık çalışanlarının yaş ortalamasının düşüklüğünün iktidarın sağlık çalışanlarını yeterince korumadığının bir göstergesi olduğu belirtilen raporda, “Sağlık çalışanlarında ölüm sayısının, işçi statüsündekiler için 50 yaş ve altında daha fazla olması, pandeminin sınıfsal olduğunun bir göstergesidir” denildi.
Sağlık hizmetlerinin piyasalaştırılması ölümleri artırdı
Raporda, Covid-19 nedeniyle kaybedilen hekimlerinin sayısının fazla olmasının sağlık hizmetlerinin piyasalaştırılması ve emeğin değersizleştirilmesi ile yakından ilgili olduğu ifade edilerek, ölen sağlık çalışanları içerisinde özel sektörde çalışan sağlıkçıların sayısının daha fazla olduğuna dikkat çekildi.
Bütün sağlık emekçilerinin çalışma koşullarının daha özenli irdelenmesi gerektiği vurgulanan rapor, şöyle devam etti: “Sağlık çalışanlarındaki enfeksiyon ve ölüm artışı, Türkiye’de pandemi önlemlerinin erken alınması için uyarıcı olmalı ve dikkate alınmalıydı. Sınırlı sayıda veri ile ortaya çıkan tablo; onlarca sağlık çalışanı, on binlerce insanın önlenebilir ölümlerle kaybedildiğini göstermektedir. Sağlık Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, TTB, sendikalar ve diğer ilgili oluşumların yer alacağı bir komisyon oluşturulmalıdır. Aynı komisyon; pandemi döneminde sadece doğrudan Covid-19 nedeniyle değil, dolaylı olarak pandeminin yol açtığı nedenlerle (iş yükünden kaynaklı intihar, tedavisi geciktirilen hastalıklar…) hayatını kaybeden bütün sağlık çalışanlarının her bir verisini tek tek inceleyerek raporlandırmalı ve ölüm nedeni/nedenlerini kamuoyu ile paylaşmalıdır.”
