Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), 20 Haziran Dünya Mülteciler Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, gazetecilere yönelik sürgünlerin küresel ölçekteki artışına dikkat çekti. RSF tarafından yayımlanan verilere göre, 2021-2025 yılları arasında 60’ı aşkın ülkeden en az bin 468 gazeteci tehdit, hapis veya ölüm riskinden kaçarak destek aldı.
Raporda, küresel siyasi gerilimler ve çatışmalar nedeniyle gazetecilerin terk etmek zorunda kaldığı ülke sayısının son beş yılda ikiye katlanarak 19’dan 40’a yükseldiği vurgulandı.
RSF Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi’nin sorumlusu ve veri gazetecisi Vianney Loriquet, açıklanan rakamların buzdağının sadece görünen kısmı olduğunu belirterek, sürgündeki gazetecilerin karşılaştığı idari ve fiziki engellere şu ifadelerle dikkat çekti: “Kaçmak zorunda kaldıktan sonra da şantaj, sınır dışı edilme ve idari şiddet birçok gazetecinin günlük hayatının bir parçası haline geliyor. Devletlerin; dezenformasyona karşı son kalkan olan bu gazetecilere geri göndermeme güvencesi, acil vize ve kalıcı oturma izni gibi etkili koruma mekanizmaları sağlaması şarttır.”
RSF Yardım Bürosu Sorumlusu Victoria Lavenue ise, sürgündeki gazetecilerin gittikleri ülkelerde güvencesizlik, tecrit ve ulus ötesi baskılarla mücadele etmek zorunda kaldıklarını kaydetti.
2021-2025 yılları arasında bağımsız gazetecilikte en büyük kaybın yaşadığı ülkelerin başında Afganistan geliyor. RSF Assistance Bürosu verilerine göre, 2021-2025 döneminde 677 Afgan, 160 Rus ve 101 Myanmarlı gazeteci sürgüne gitmek zorunda kaldı. Aynı dönemde en az 65 ülkede gazeteciler sürgüne zorlanırken, Türkiye dahil 20 ülkede sürgüne giden gazeteci sayısı 10’un üzerine çıktı. RSF, bu olgunun belirli bir bölgeyle sınırlı olmadığını, aksine küresel ölçekte yaygınlaştığını belirtti. Gazetecilerin sürgüne zorlandığı ülke sayısı 2021’de 19 iken 2025’te 40’a yükseldi. RSF desteğinden yararlanan sürgündeki gazeteci sayısı ise 2021’de 235, 2025’te 243 olarak kaydedildi.
RSF’ye göre sürgün vakalarındaki artışın başlıca nedenleri arasında savaşlar, siyasi krizler ve organize suç örgütlerinin baskıları bulunuyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusunda çatışmaların yeniden şiddetlenmesi nedeniyle 2025 yılında 21 gazeteci RSF desteğiyle ülkeyi terk etti. Bu gazetecilerin büyük bölümü Burundi ve Uganda’ya sığındı. Sahel bölgesinde ise sürgün hareketliliği Mali, Çad, Nijerya, Gine ve Burkina Faso’dan başlayarak, Senegal’e kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yayıldı.
RSF, Latin Amerika’da gazetecilere yönelik tehditlerin hem siyasi baskılardan hem de organize suç örgütlerinden kaynaklandığını belirtti. El Salvador ve Venezuela’da otoriterleşme eğilimlerinin güçlendiğine dikkati çekilen raporda, 2026 yılının başından bu yana Meksika, Kolombiya ve Guatemala’da altı gazetecinin öldürüldüğü kaydedildi.
