Zeynep Hayır/Almanya
Fransa’nın Évian-les-Bains kentinde 15 Haziran’da başlayan ve 17 Haziran’a kadar sürecek G7 Zirvesi, uluslararası medyada büyük ölçüde Emmanuel Macron ile Donald Trump’ın karşılaşmasına indirgenerek sunuldu. Zirve öncesi günlerde dünya basınında “Trump bu kez hangi çıkışı yapacak?”, “Macron ile nasıl bir gerilim yaşanacak?” ya da “Liderler arasındaki diplomatik sahne nasıl şekillenecek?” türünden yorumlar öne çıkarıldı. Oysa kameraların çevrildiği bu siyasi gösterinin arkasında çok daha somut bir gündem bulunuyor. G7 ülkeleri bir kez daha Ukrayna savaşı, Rusya’ya yönelik yeni yaptırımlar, Avrupa’nın yeniden silahlandırılması ve enerji politikaları etrafında toplandı.
ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Japonya ve Kanada’dan oluşan G7, Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ın ilhakı sonrasında yapıdan çıkarılmasıyla bugünkü biçimini aldı. Bu nedenle zirvenin dikkat çekici yanlarından biri, Rusya’nın masada olmamasına rağmen bütün tartışmaların önemli bir bölümünün yine Rusya üzerine kurulması oldu.
Zirvenin en önemli başlıklarından biri yeni yaptırım kararları. Avrupa Birliği, zirve öncesinde Rusya’nın askeri-sanayi ağına, petrol gelirlerine ve “gölge filo” olarak adlandırılan yaptırımları delmek için kullanılan tanker ağlarına yönelik yeni yaptırımları yürürlüğe soktu. Son paket kapsamında 34 kişi ve 47 kurum yaptırım listesine eklendi. İngiltere ise Rus petrol ticaretinde kullanılan yüzlerce gemiyi hedef alan yeni yaptırım kararlarını açıkladı. Avrupa başkentleri bu adımlarla Moskova’nın savaş ekonomisini zayıflatmayı amaçladıklarını söylüyor. Ancak yaptırımların bilançosu yalnızca Rusya açısından tartışılmıyor.
2022’den bu yana uygulanan yaptırımlar ve enerji savaşları Avrupa ekonomisinde de ciddi sonuçlar yarattı. Rus doğal gazına bağımlı olan Almanya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi enerji maliyetlerinde büyük artışlarla karşılaştı. Elektrik fiyatları yükseldi, sanayi üretiminde gerilemeler yaşandı, enflasyon dalgaları emekçilerin yaşam koşullarını ağırlaştırdı. Özellikle Alman sanayisinin ucuz Rus gazı üzerine kurulu rekabet avantajı önemli ölçüde aşındı.
Bugün Évian’da alınan yeni kararlar açıklanırken Avrupa yönetimleri Rusya’nın ekonomik olarak zayıflatıldığını savunuyor. Ancak Avrupa halkları açısından bakıldığında soru hâlâ geçerliliğini koruyor. Bu yaptırımların faturası kim tarafından ödeniyor?
Zirvenin dikkat çekici yanlarından biri de Avrupa’da giderek yükselen “Rusya tehdidi” söylemi oldu. Son aylarda birçok Avrupalı siyasetçi ve askerî yetkili, Rusya’nın birkaç yıl içinde Avrupa için daha büyük bir güvenlik tehdidi oluşturabileceğini öne sürüyor. Bu söylem, NATO bütçelerinin artırılması, savunma harcamalarının yükseltilmesi ve yeni silahlanma programlarının gerekçesi olarak kullanılıyor.
Böylece G7 zirvesi yalnızca bir yaptırım toplantısı olmaktan çıkıyor. Aynı zamanda Avrupa’nın yeni güvenlik mimarisinin, yeni silahlanma programlarının ve yeni ekonomik yönelimlerinin tartışıldığı bir platforma dönüşüyor. Ancak kameraların yansıttığı diplomatik görüntülerin gerisinde, enerji kaynakları, ticaret yolları, silah sanayii ve küresel nüfuz alanları üzerinde süren sert bir güç mücadelesi bulunuyor. Bir tarafta Ukrayna’yı işgal ederek bölgesel nüfuzunu genişletmeye çalışan Rusya bulunuyor. Diğer tarafta ise dünyanın en büyük ekonomik ve askerî güçlerini temsil eden G7 ülkeleri yer alıyor. Bu nedenle zirvede kullanılan “demokrasi”, “özgürlük” ve “uluslararası hukuk” söylemlerinin ötesinde enerji hatları, pazarlar, silah sanayii ve jeopolitik nüfuz alanları üzerindeki rekabet de görülmek zorunda.
Macron ile Trump’ın vereceği fotoğraf kareleri, liderlerin birbirlerine yapacağı göndermeler ya da diplomatik jestler birkaç gün boyunca manşetlerde yer alabilir. Ancak Évian’daki zirvenin asıl hikâyesi bu değil. Asıl hikâye, Ukrayna savaşı üzerinden derinleşen küresel güç mücadelesi, Rusya’ya karşı genişletilen yaptırımlar, Avrupa’nın hızlanan silahlanma süreci ve bütün bu politikaların faturasını ödemek zorunda bırakılan milyonlarca emekçinin geleceğidir.
