Dersim Dernekleri Federasyonu (DEDEF), Avrupa Demokratik Dersim Birlikleri Federasyonu (ADEF) ve Dersim Araştırmaları Merkezi (DAM), 15 Kasım 1937’de Dersim’in ileri gelenleri Seyit Rıza ve yoldaşlarının idam edilmesini İstanbul Kadıköy İskele’de protesto etti. Eylemde, “Dersim 37-38 hiçbir şeyi unutmadık hiçbir şeyi affetmedik” ve “MA, QUARESMA THABA XO VARSA NELERE MA, Qİ THABAEF NEKEND” pankartları açıldı. Seyit Rıza ve Dersim Katliamı’ndan fotoğrafları taşındı.
Basın açıklaması Zazaca ve Türkçe okundu. Türkçesini DEDEF Genel Sekreteri Hasan Şen okudu. Zazacasını Dersim Araştırmalar Merkezi’nden Alişan Önlü okudu.
‘İnsanlığın ortak vicdanında kapanmayan bir yaradır’
Şen, Dersim’de işlenen savaş suçlarına dikkat çekti. Seyit Rıza ve Dersim halkının, tüm baskı ve katliam politikalarına karşı verdiği mücadeleyi hatırlatan Şen, “Seyit Rıza ve yoldaşlarını saygı ile anıyoruz. Bugün burada, 1937-38 Dersim Tertelesi’nde hile, yalan ve devlet zulmüyle idam edilen Seyit Rıza, oğlu Uşen, Wusênê Seydi, Aliye Mirzê Sili, Hesen Ağa, Findik Ağa, Resik Uşen ve Hesenê Ivraimê’yi anmak için bir araya geldik. Onların hakikat, adalet ve onur uğruna diz çökmeyen duruşlarını, bir kez daha saygı ve minnetle anıyoruz. 1937-38 yıllarında Dersim’in dağlarında, vadilerinde ve köylerinde bombalanan, yakılan, kurşunlanan, süngülenen, sürgün edilen ve mezar hakkı dahi tanınmayan on binlerce insanımızın acısı, hâlâ yüreklerimizdedir. Bu acı, sadece Dersim halkının değil, insanlığın ortak vicdanında kapanmayan bir yaradır” dedi.
‘Tüm insanlığa karşı işlenmiş suçlardır’
Dersim’de işlenen suçların insanlık suçu olduğunu ve tüm insanlığa karşı işlendiğini vurgulayan Şen, “Dersim Katliamı, halkımızın belleğinde telafisi olmayan, kabul edilemez bir yara olarak yaşamaya devam etmektedir. Seyit Rıza ve yol arkadaşları, Dersim’in kimliğini, inancını, kültürünü ve onurunu temsil eden önderlerdi.Onların katledilmesiyle birlikte halkımız başsız bırakılmış, ardından eşine az rastlanır bir sürgün, müsadere, kırım ve asimilasyon süreci başlatılmıştır. Bu uygulamalar yalnızca Dersim’e değil, tüm insanlığa karşı işlenmiş suçlardır. Dersim’de gerçekleştirilen Tertele’nin başlıca sorumlusu, farklı olmayı düşman gören, yok etmeyi kendine görev bilen ırkçı ideolojidir. Ne yazık ki bu zihniyet, bugün hâlâ varlığını sürdürmektedir” diye belirtti.
‘Artık yüzleşme, adalet ve onarım zamanı gelmiştir’
Şen, devletin tüm baskı ve asimilasyonalarına karşı mücadele edeceklerinin altını çizdi. Şen, “Son dönemde bazı siyasetçilerin Dersim’in acılarını yeniden kanatan, kin ve nefret diliyle yaptıkları açıklamalar, bu zihniyetin güncel yansımalarıdır. Bizler bu açıklamaları şiddetle kınıyoruz. Bilinsin ki; onca kırıma, asimilasyona ve baskıya rağmen Rea Haq Alevilik de, Kürtlük de, Dersim’in hakikatli kültürü de bu toprakların kadim gerçeğidir. Hiç kimsenin bu halkı köklerinden koparmaya gücü yetmedi, yetmeyecek de. Seyit Rıza’nın sözleri rehberimizdir. ‘Ben sizin yalan ve hilelerinizle baş edemedim bu bana dert oldu, ben de sizin önünüzde diz çökmedim, bu da size dert olsun!. ‘Pirlerimiz diz çökmedi, biz de diz çökmeyeceğiz. Bugün buradan bir kez daha insanlığın vicdanına sesleniyoruz: Artık yüzleşme, adalet ve onarım zamanı gelmiştir. Bizler, Dersim’in torunları olarak bu taleplerin takipçisi olmaya devam edeceğiz. Unutmadık, unutturmayacağız. Seyit Rıza ve yoldaşlarının onurlu direnişi, halklarımızın özgürlük ve adalet mücadelesine ışık tutmaya devam edecektir. Ruhları şad, yolları hakikat olsun. Diz çökmedik, diz çökmeyeceğiz” diye konuştu.
Talepler sıralandı:
*Devlet arşivleri eksiksiz biçimde açılsın!
*“Dersim” ismi resmî olarak iade edilsin!
*Dersim halkından resmî olarak özür dilensin!
*Sürgün edilenlerin, kayıpların ve evlatlık verilen çocukların listesi kamuoyuna açıklansın!
*Seyit Rıza ve yoldaşlarının mezar yerleri açıklansın!
*Anadilimize, kültürümüze ve Kızılbaş-Alevi inancımıza özgürlük tanınsın!
*Munzur’da ve tüm Dersim coğrafyasında sürdürülen baraj, HES ve maden projeleri iptal edilsin!
*Özgür, demokratik ve eşit yurttaşlık hakkı tüm yurttaşlar için tanınmalıdır
Anma, okunan ağıtların ve dağıtılan lokmaların ardından Seyit Rıza ve yoldaşları için denize karanfillerin bırakılmasıyla son buldu.
