Antalya’da mahkemenin iptal kararlarına rağmen, Alara Çayı üzerindeki Kesin Korunacak Hassas Alan sınırlarını da etkileyecek olan HES projesi için yeniden ÇED süreci başlatılması yöre halkının tepkisini çekti. HES projesinin bulunduğu Gündoğmuş’a bağlı Kayabükü köyünde bir araya gelen yöre halkı, kitlesel basın açıklaması yaparak projenin iptalini istedi. Bastonuyla basın açıklamasına katılan 92 yaşındaki Ahmet Demirok, “Biz suyumuzu vermeyiz. Bu suyu bizden alırlarsa biz bahçelerimizi neyle sulayacağız. Bizim gidecek başka bir yerimiz yok” diye konuştu.
ÇED kararı iptal edilen HES projesi yeniden gündemde
Sol’da yer alan haberde, Antalya’nın Gündoğmuş ilçesinde bulunan Alara Çayı’nda yapılmak istenen HES projelerine karşı yöre halkı 12 yıldır hukuksal mücadele yürütüyor. Vadide yapılması planlanan 8 ayrı HES ve baraj projesi bulunuyor. Bunlardan biri olan Hayat 1-2 Regülatörü ve HES Projesi için verilen ÇED Gerekli Değildir Kararı, yöre halkının açtığı dava sonucu mahkeme tarafından iptal edilmişti. Antalya 1. İdare Mahkemesi’nin bilirkişi raporuna dayanarak aldığı 11 Ekim 2018 tarihli iptal kararında, “Hayat 1-2 Regülatörü ve Hidroelektrik Santraline ait dava konusu projenin hem inşaat sırasında, hem de işletmeye alındıktan sonra ekosistemin bütünlüğü üzerine etkilerinin ve alınacak önlemlerin belirlenebilmesi ve Çevre Kanununda belirtilen ekosistemin bütünlüğünün devamının ve sürdürülebilir çevre ilkesinin sağlanabilmesi için projenin sosyal, teknik, ekonomik ve çevre boyutlarının bir arada değerlendirildiği bütüncül ve tam katılımlı (paydaş katılımlı) bir bilimsel çalışmanın gerçekleştirilmesinin ÇED süreci ile mümkün olacağı sonucuna ulaşıldığından, projeyle ilgili olarak verilen dava konusu Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir kararında hukuka uyarlık görülmemiştir” ifadelerine yer veriliyor.
Ancak Hayat 1-2 Regülatörü ve HES Projesi için yeniden ÇED süreci başlatılması yöre halkının tepkisini çekti. Yaz ortasında tarımsal üretimlerini sürdüren Alara Vadisi halkı, geçtiğimiz Şubat ayında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca İDK (İnceleme Değerlendirme Komisyonu) toplantısı gerçekleştirilen projenin iptali için itiraz dilekçesi hazırlayan yerel halk, 760 kişinin imzasını taşıyan dilekçeyi Bakanlığa iletti.
Halk HES’e karşı bir araya geldi
Alara Uçansu Şelalesi’nin bulunduğu bölgeyi de etkilemesi beklenen HES projesinin önemli kısmının, geçtiğimiz ay Cumhurbaşkanı Kararı ile ‘Kesin Korunacak Hassas Alan’ (1. Derece doğal sit alanı) ilan edilen bölgede kaldığını savunan Kayabükü köylüleri, konuyla ilgili kitlesel bir basın açıklaması yaparak tepkilerini kamuoyu ile paylaştı. 10 Temmuz’da Kayabükü köyünde gerçekleştirilen basın açıklamasına, Antalya, Alanya ve Gündoğmuş’tan çeşitli siyasi partilerin yöneticileri ile sivil toplum örgütlerinin temsilcileri katıldı.
Alara Çayı Vadisi boyunca HES projesinden doğrudan ve dolaylı olarak etkilenmesi beklenen köylerden vatandaşların da katıldığı basın açıklamasında, jandarma güvenlik önlemi aldı.
‘Amaç enerji değil’
Yaklaşık 200 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen basın açıklamasının açılışında konuşan Kayabükü köyünden Musa Şanlı, 12 yıldır Alara Çayı’ndaki HES projelerine karşı yürütülen mücadele hakkında ve ÇED süreci başlatılan projenin getireceği sorunlara ilişkin bilgiler aktardı. Alara Çayı üzerindeki HES projesinin amacının suya sahip olmak olduğunu öne süren Şanlı, proje tanıtım dosyasında vadide yaşayan insanların varlığı ile tarım arazileri ve yaşam alanlarına yer verilmemesini eleştirdi.
‘Topraklarımızı bırakmaya asla niyetimiz yok’
HES projesinden etkilenmesi beklenen köylerin muhtarları adına konuşan Köprülü köyü Muhtarı Ayhan Yılmaz ise doğayı korumak adına verilen mücadeleye destek olanlara teşekkür ederek başladığı konuşmasında şunları dile getirdi: “Bizden sonraki nesillere emaneti bırakmak için büyük bir sorumluluğumuz var. Bu fedakârlığı bizler yapmak mecburiyetindeyiz. Bu cennet vatandan başka bizim yaşayacak vatanımız yok. Gidecek topraklarımız yok. Bizim topraklarımızı bırakmaya asla ve asla niyetimiz yok. Yaşamak için mutlaka direnmeliyiz.”
Kayabükü köyünde, Alara Çayının üzerindeki köprünün yanı başında gerçekleştirilen basın açıklamasında konuşan Emekli Öğretmen Ali Sezen ise, yöre halkının ortak itirazlarını dile getirdi.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın, HES projeleri için hazırlanan ÇED raporlarının neredeyse tamamına olumlu görüş verdiğini savunan Sezen, Alara Çayı üzerinde yapılması planlanan Hayat 1-2 HES projesinin ÇED raporunu incelediklerini belirterek, “İnceleyince gördük ki rapor tamamıyla bilimsellikten uzak, masa başında hazırlanmış” dedi.
‘Kanuna aykırı’
Alara Çayı ile Küçükçay ve Büyükçay’ın doğup geçtiği bölgede Köprülü, Kayabükü, Balkaya, Çaltı, Eski Bağ’ın Karain Mahallesi, Yeşildere, Yazlar ve Çamlıalan gibi yerleşimler bulunduğunu dile getiren Ali Sezen, vadi boyunca yapılması planlanan HES projeleri konusunda da bilgiler aktardı. Toplam 3 ayrı üniteden oluşan Hayat-2 HES projesinin uygulanacağı alanda bulunan tapulu araziler ve konutlar için kamulaştırma yapılacağının belirtildiğine işaret eden Ali Sezen, “Her bir HES için ayrı ayrı ÇED raporu gerekmekteyken, her bir HES için ayrı su kullanım anlaşması ve lisans sözleşmesi yapılması gerekirken tek bir işlemle işi bitirmeye çalışıyorlar. Bu kanunlara aykırı” diye konuştu.
‘SİT alanı, ormanlar tehdit altında’
Alara Çayı üzerinde bulunan Uçansu Şelalesi ve çevresinin Cumhurbaşkanı Kararı ile ‘Kesin Korunacak Hassas Alan’ ilan edildiğini anımsatan Sezen, “Kesin Korunacak Hassas Alan içerisinde HES projesi yer aldığını da hayretle, üzülerek görmekteyiz. Hayat 1.1, 1.2 ve Hayat 2 HES projelerinin tamamı orman, tarım, sit alanları, yerleşim alanları içinde yer aldığını ve ormanların kesileceğini, yerleşik hayatın bu alandan taşınacağını, tarım topraklarının acele kamulaştırma kararıyla şirkete verileceğini üzülerek görüyoruz” ifadelerini kullandı.
Kadim su kaynağı
Antalya’nın doğusunda, Torosların zorlu coğrafyasında yer alan Alara Vadisi, binlerce yıldır geçimlik tarımın yapıldığı bir bölge. Alanya yakınlarındaki Selçuklu döneminden kalma ünlü Alara Han Kervansarayı ile geçmişi daha eski dönemlere kadar uzanan Alara Kalesi, aynı adla anılan nehir vadisinin antik çağdan bu yana Akdeniz’in kıyı yerleşimlerini Anadolu içlerine bağlayan önemli geçitlerden biri olmasını sağlamış. Alara Han’ın kuzeyinde yer alan tarihi Ali Köprüsü, bu yolun günümüze ulaşan simge yapılarından biri olarak biliniyor.
92 yaşındaki Ahmet Demirok: Biz suyumuzu vermeyiz
Basın açıklamasına katılarak meraklı gözlerle olup bitenleri izleyen 92 yaşındaki Ahmet Demirok’a Alara Çayı’nın geçmişini soruyoruz. Kayabükü köyünde yaşayan Demirok, vadinin yaşayan anıtsal çınarlarından biri. Bölgenin taşını toprağını, suyunu ağacını avucunun içi gibi bilen Demirok, Jandarma olarak 3 yıl askerlik yaptığını anımsatarak sularını vermemek için mücadele edeceklerini söylüyor: “Ben 1929 doğumluyum. Bu çay bizim hayatımız demek. Eskiden Alara çayının yukarısında kesilen ağaçlar bu çayda taşınırdı. Serik civarından gelen Tahtacılar vardı, onlar orman idaresinin ağaç işlerini yapardı. Tahtacılar kestikleri ağaçları katırlarla taşıyıp Alara Çayına indirirler, çayın suyu ile denize kadar ulaşan tomruklar oradan da gemilerle başka yerlere taşınırdı. Benim babam da bu tomrukların taşınması için çalışırdı. Bu çay bizim geçim kaynağımız. Biz suyumuzu vermeyiz. Bu suyu bizden alırlarsa biz bahçelerimizi neyle sulayacağız. Bizim gidecek başka bir yerimiz yok. Geçimimiz burada. Başka yerde yaşayamayız.”
Yöre halkının HES projesine karşı tepkisi büyük ölçüde ortak görünüyor. Kimi şalvarıyla, kimi elinde bastonuyla bahçeden çıkıp gelmiş, kimi de iki yanında torbaların sarkıtıldığı, geçmişteki katır ya da eşeklerin yerini alan motosikletleriyle 2 bin metreyi bulan yaylalardan gelerek sularını vermeme kararlığını gösteren insanlarla konuşuyoruz.
‘Burayı asla terk etmeyiz’
Yeşildere köyünden gelen Kazım Gül, 75 yaşında olduğunu belirterek, Alara’nın suyunun kendileri için yaşam kaynağı olduğunu söylüyor: “Biz bu HES’in yapılmasını istemiyoruz. Çünkü HES yapılırsa bizim arazilerimiz, topraklarımız kalmayacak. Hepsi zarar görecek. Burası bir tarım alanı. Biz burada her türlü meyve-sebzeyi yetiştiriyoruz. Bu derelerin suyu kanallara, borulara girdiği zaman her yer kuruyacak. Biz buna razı gelmeyiz. Bizim gidecek bir yerimiz yok. Biz şehirde yaşayamayız. Burayı asla terk etmeyiz. Buradaki topraklarımızda ölünceye kadar çalışacağız. Bu derelerin suyu kanallara borulara girdiği zaman her yer kuruyacak. Biz buna razı gelmeyiz. Su bizim hayatımız. Bu suları toplayıp götürseler bir yeşilimiz kalmayacak”
