Yadigar Aygün/ İstanbul
Her geçen gün hak ihlallerinin arttığı hapishanelerde, pandemi sürecinde yürürlüğe giren infaz düzenlemesi ile uygulanan kısıtlamalar, mevcut sorunları derinleştirerek yeni hak ihlallerine yol açtı. Tahliyesi gelen tutsakların infazları keyfi olarak yakılıyor. Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan ve hapishanelerde tutulan hükümlülerin “gözlem ve sınıflandırmalarının yapılması, durumlarına uygun kurumlara dağıtılması ve uygulanan iyileştirme faaliyetleri ile tutum ve davranışları sonucunda haklarında iyi hâl değerlendirmelerinin yapılması”na ilişkin hükümleri kapsayan “Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri ile Hükümlülerin Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik”, 1 Ocak 2021 itibariyle yürürlüğe girmişti. Bu yönetmelikle birlikte hapishanelerde oluşturulan “İdare ve Gözlem Kurulu”, tutsakların “iyi hâlli” olup olmadığına yönelik hazırladığı raporlarla tahliyeleri engelliyor.
31 yıldır haksız yere tutsak edilen Bakırköy Kapalı Kadın Hapishanesi’nde tutulan Elif Vural Yaş’ın infazı, keyfi gerekçelerle üç kez ertelendi. 31 yıllık tutsak Elif Vural Yaş kalp hastası ve hapishane koşulları nedeniyle sağlık durumu giderek ağırlaşıyor. Bakırköy Kapalı Kadın Hapishanesi’nde kaldığı koğuşta kriz geçirdiği dahi biliniyor. Kalp rahatsızlığı düzenli tedavi ve sürekli takip gerektiren ciddi bir hastalık olmasına rağmen, Yaş’ın sağlık ve tedavi hakkı çoğu zaman engelleniyor. Tutsak Yaş’ın avukatı Seher Dursun ve görüşçüsü Fatma Yıldırım ile hem infaz ertelemelerini hem de Yaş’ın sağlık durumunu konuştuk.
‘Keyfi gerekçeler ile 3 kez infazı ertelendi’
Avukat Seher Dursun, tutsak Elif Vural Yaş’ın kalp hastası olduğunu ve tedavi hakkının engellendiğini söyledi. Dursun, “Elif Vural Yaş, 31 yıldır tutuklu bulunan ve infazı her defasında 6 ay olmak üzere üç kez ertelenen bir siyasi tutsak. Yaş, Bakırköy Kadın Kapalı Hapishanesi’nde tutuluyor ve kalp hastası. Şubat ayında yaşadığı rahatsızlık nedeniyle hastaneye kaldırıldı ancak tam teşhis konulmadan hapishaneye geri gönderildi. Hapishane koşullarında tedavisi tam anlamıyla yerine getirilemiyor. Yaş, keyfi infaz ertelemeleri, sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamama ve çeşitli insan hakları ihlalleri ile karşı karşıya. İdare ve Gözlem Kurulu’nun kararları, Yaş’ın infazını üç kez erteleyerek onun özgürlüğünü ve yaşam hakkını ihlal ediyor. Mahkemenin verdiği karara göre çoktan tahliye olması gerekirken, İdare ve Gözlem Kurulu aldığı keyfi kararlarla onu özgürlüğünden mahrum etmektedir” dedi.
Pişmanlık politikası dayatıldı
Siyasi tutsakların keyfi gerekçelerle infazlarının ertelendiğini vurgulayan Dursun, “Yaş’ın infazı, ‘pişmanlık’ dayatması ve ‘örgütlü koğuşlarda kalma’ gibi tamamen keyfi gerekçelerle ertelendi. İdare ve Gözlem Kurulu, Yaş’ın bağımsız koğuşa geçmeyi düşünmediğini ve ‘yeni bir okul okumama gerek yok’ dediğini gerekçe gösterdi. Oysa Elif Yaş, hapishanede kaldığı süre boyunca üniversiteyi bitirmiş; ayrıca Uluslararası İlişkiler ve Sosyoloji bölümlerinden mezun olmuştur. Siyasi tutsaklar, iktidarla aynı görüşte olmadıkları için hapishanelerde tutulmaya devam edilirken, bu durum aynı zamanda topluma verilen bir gözdağıdır. Siyasi iktidar böylece insanları korkutup sindirebileceğini düşünmektedir. Yaş kalp hastasıdır ve hapishane koşullarında sağlığı kötüleşmektedir. Tedavi hakkını kullanamamakta ve sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamamaktadır” diye konuştu.
‘Ağır hasta tutsaklar, politik tutsaklar serbest bırakılmalıdır’
Avukat Dursun, infaz ertelemelerinin, hapishanelerdeki hak ihlallerinin ve ağır hasta tutsakların yaşadığı sorunların bir an önce son bulması gerektiğinin altını çizdi. Dursun, “Yaş ve diğer politik tutsakların bir an önce serbest bırakılması gerekiyor. Çünkü infaz ertelemeleri ve hak ihlalleri, devrimcilerin yaşam hakkını ve özgürlüğünü ihlal ediyor. Özellikle hasta tutsakların durumu her geçen gün ağırlaşıyor; ölümle burun buruna yaşıyorlar. 31 yıldır tutuklu bulunan ve infazı üç kez ertelenen Yaş ağır kalp hastasıdır ve hapishane koşullarında sağlığı kötüleşmektedir. İdare ve Gözlem Kurulu’nun kararları gerçekten keyfi ve hukuka aykırıdır. Tüm politik tutsakların ve Yaş’ın serbest bırakılması için sosyalist örgütler, devrimciler, insan hakları savunucuları ve aslında tüm toplum, infaz ertelemelerine karşı mücadele etmeli; Yaş’ın ve diğer politik tutsakların yaşam ve özgürlüğü için çaba göstermelidir. Ayrıca belirtmek isterim ki Elif Yaş için yaptığımız itirazlar, infaz hâkimliği ve ağır ceza mahkemesi tarafından gerekçesiz biçimlerde reddedilmiştir. Bu da hukuki başvuruların ne kadar denetimden uzak ve keyfi bir şekilde anlamsızlaştırıldığını ortaya koymaktadır” diye belirtti.
‘Politik tutsaklar özgür değilken bizde özgür değiliz’
Tutsak Elif Yaş’ın görüşçüsü Fatma Yıldırım, politik tutsakların infazlarının sistematik biçimde ertelendiğini vurguladı. Yıldırım, “Pandemiden sonra infaz ertelemeleri çıkarıldı ve o kadar rutinleşti ki toplum buna artık alıştı. Normal koşullarda Elif’in tahliye edilmesi gerekiyor ama İdare ve Gözlem Kurulu bunu keyfi şekilde uzatıyor. Bu uzatmalara gerekçe olarak tutsaklara ‘Çok kitap okudun, az kitap aldın’, ‘Şöyle giyindin’, ‘İdare ile hiç görüşmedin’, ‘Revire çok çıktın’, ‘Revire hiç çıkmadın’, ‘Niye bu kadar neşelisin, niye enerji dolusun?’, morali bozuk olana ise ‘Yüzün hiç gülmüyor, sen sorunlusun’ gibi tamamen saçma gerekçeler sunuluyor ve infazlar bu bahanelerle erteleniyor. Elif aynı zamanda kalp hastasıdır. Kalp romatizması var. Elif hiçbir zaman hastalığını kullanmadı. Ancak koğuşta kriz geçirdi. İdare, kendileri korkup acile götürdüler. Doktorlar ise bilerek rapor etmiyor. Kardiyoloji bazen ilaçlarını veriyor, bazen vermiyor. İnfaz ertelemelerinin bir an önce kaldırılması gerekiyor. Tüm devrimci tutsaklar özgürlüğüne kavuşmalıdır. Bir tane bile devrimci tutsağın zindanlarda yatması, bizim de dışarıda özgür olmadığımız anlamına geliyor. Bütün tutsakların özgürleşmesi için kamuoyuna mücadele çağrısı yapıyoruz” dedi.
Hapishanelerde infaz ertelemelerine gerekçe gösterilen bazı maddeler ise şöyle sıralanıyor:
- Fazla su kullandın
- Çok kitap okudun
- Serzenişte bulundun
- Halay çektin
- Şarkı söyledin
- ALES sınavına girmedin
- Arkadaşlarından kopmadın
- Pişman da değilsin…
- “Çıkınca örgüte katılacak mısın?”
- “Bağımsız koğuşta neden kalmıyorsun?”
- “Açlık grevine niye giriyorsun?”
- “İdare ile hiç görüşmedin”
- “Revire çok çıktın”
- “Revire hiç çıkmadın”
- “Sen niye bu kadar neşelisin, niye enerji dolusun?”
